Vendimi i qeverisë për të mos miratuar draftin e Ligjit të Sponsorizimit ka rikthyer pakënaqësitë në futbollin shqiptar. Klubet, që prej vitesh kërkojnë një mekanizëm për të tërhequr investime private përmes lehtësive fiskale, duhet të presin sërish. Ndërkohë, debati shkon përtej nevojës për financim, duke ngritur pikëpyetje mbi transparencën dhe rrezikun e abuzimeve me një skemë të tillë.
Çështja e sponsorizimeve në sport mbetet e pazgjidhur që prej vitit 2019, kur kryeministri Edi Rama zhvilloi një takim me përfaqësuesit e futbollit shqiptar më 11 mars. Pavarësisht diskutimeve dhe angazhimeve të asaj kohe, ende nuk është krijuar kuadri ligjor që klubet kërkojnë për të siguruar burime më të qëndrueshme financiare.
Pse klubet shqiptare kërkojnë Ligjin e Sponsorizimit?
Financimi vazhdon të jetë një nga problemet kryesore të futbollit shqiptar. Shumë klube mbështeten te kontributet e presidentëve dhe një grup i kufizuar investitorësh, duke e bërë të vështirë planifikimin financiar afatgjatë.
Një sistem sponsorizimi me përfitime tatimore për bizneset mund të ndryshojë këtë situatë. Fondet e siguruara do t'u jepnin klubeve mundësi të investonin në akademitë e futbollit, përmirësimin e infrastrukturës dhe krijimin e kushteve më të mira për lojtarët.
Megjithatë, përfitimet e mundshme nuk mjaftojnë për të garantuar suksesin e ligjit. Mënyra se si do të administrohen fondet dhe institucionet që do të kontrollojnë përdorimin e tyre janë po aq të rëndësishme sa vetë lehtësitë fiskale.
Lehtësitë fiskale dhe rreziku i abuzimeve financiare
Një nga shqetësimet që shoqëron propozimin lidhet me mundësinë që sponsorizimet të përdoren për qëllime të ndryshme nga financimi i sportit.
Në mungesë të kontrolleve të rrepta, bizneset mund të përfitojnë nga lehtësitë tatimore përmes marrëveshjeve fiktive ose transaksioneve që nuk përkthehen në investime reale. Një sistem i pambikëqyrur mund të krijojë gjithashtu mundësi për shmangie tatimore dhe, në raste të veprimtarisë kriminale, për pastrim parash.
Për këtë arsye, miratimi i një ligji të ri duhet të shoqërohet me rregulla të qarta për dokumentimin e sponsorizimeve, identifikimin e burimit të fondeve dhe kontrollin e përdorimit të tyre.
Transparenca duhet të përfshijë të gjithë procesin, nga marrëveshja mes biznesit dhe klubit deri te shpenzimi përfundimtar i shumave të përfituara.
Rezultatet e ligjit nuk mund të vlerësohen vetëm nga vlera e sponsorizimeve të deklaruara. Rëndësi ka edhe ndikimi konkret në zhvillimin e sportit, investimet në futbollin e moshave, përmirësimin e ambienteve sportive dhe stabilitetin ekonomik të klubeve.
Kosova siguroi mbi 24 milionë euro nga sponsorizimet në vitin 2025
Një shembull që mund të merret në shqyrtim nga Shqipëria është Kosova, ku sponsorizimi i sportit mbështetet në Ligjin nr. 05/L-090, të miratuar në vitin 2016.
Ky kuadër ligjor u mundëson bizneseve të përfitojnë lehtësi tatimore kur financojnë aktivitete sportive, sipas kritereve të përcaktuara.
Sipas shifrave të raportuara për vitin 2025, përmes mekanizmit të sponsorizimit në Kosovë u siguruan 24.456.037 euro për sportin. Nga kjo shumë, 9.141.428 euro përfituan aktivitetet e futbollit.
Megjithëse tregojnë potencialin financiar të një skeme të tillë, këto të dhëna nuk mjaftojnë për të përcaktuar efektivitetin e saj. Për një vlerësim të plotë nevojitet analizimi i shpërndarjes së fondeve, investimeve të realizuara dhe kontrolleve të ushtruara mbi përfituesit.
Përvoja e Kosovës mund t'u shërbejë institucioneve shqiptare si referencë, por çdo zgjidhje duhet të marrë parasysh kushtet ekonomike dhe kapacitetet mbikëqyrëse në Shqipëri.
Financimi i futbollit, mes kërkesave të klubeve dhe kontrollit shtetëror
Federata Shqiptare e Futbollit dhe klubet kërkojnë një sistem që i bën investimet në sport më tërheqëse për bizneset. Nga ana tjetër, institucionet shtetërore duhet të përcaktojnë kushtet që garantojnë përdorimin e ligjshëm dhe të kontrollueshëm të përfitimeve fiskale.
Një kuadër i ri duhet të saktësojë kategoritë e përfituesve, kufijtë e lehtësive tatimore, kriteret për njohjen e sponsorizimeve dhe përgjegjësitë e organeve kontrolluese.
Pa këto garanci, ekziston rreziku që bizneset të përfitojnë nga trajtimi fiskal, ndërsa ndikimi në financat e klubeve të mbetet i kufizuar.
Rrëzimi i draftit e lë të hapur një çështje që futbolli shqiptar e diskuton prej më shumë se shtatë vitesh. Sfida nuk është vetëm krijimi i një ligji që sjell më shumë para në sport, por ndërtimi i një sistemi që siguron se këto fonde përdoren për zhvillimin e tij.




